Als onderneming sluit je contracten om afspraken vast te leggen en samenwerking te borgen. Maar soms wil of moet je van een overeenkomst af of beëindigt de wederpartij het contract. Bijvoorbeeld omdat er niet is geleverd wat is afgesproken, de omstandigheden drastisch zijn veranderd of het bedrijf simpelweg een andere koers kiest.
Maar hoe beëindig je een contract dat je hebt gesloten? Heb je recht op schadevergoeding als de wederpartij zijn afspraken niet nakomt? En wat als er een boetebeding in het contract staat? Wij bieden helder advies en praktische ondersteuning, zodat je de juiste keuzes maakt bij beëindiging en schadevergoeding.
Ik heb een vraag over:
Hoe kun je een overeenkomst beëindigen?
Het Nederlandse contractenrecht kent verschillende manieren om een overeenkomst eenzijdig te beëindigen. Welke optie geschikt is, hangt af van de inhoud van het contract en de omstandigheden. De drie belangrijkste routes zijn:
1. Overeenkomst opzeggen
Opzegging is een vaak eenzijdige (schriftelijke) verklaring waarmee je een contract beëindigt (een vormvereiste kan in het contract staan). Dit kan alleen als het contract of de algemene voorwaarden daar ruimte voor bieden. Vaak geldt er een schriftelijke opzegging met een bepaalde termijn. Doe je dit niet correct, dan eindigt het contract niet.
Bij contracten voor bepaalde tijd eindigt de overeenkomst vaak automatisch, tenzij verlenging is afgesproken. Tussentijdse opzegging moet geregeld worden in overeenkomsten van bepaalde tijd, anders is dat veelal niet mogelijk. In sommige gevallen moet je op grond van redelijkheid en billijkheid ondanks een contractuele bevoegdheid toch een vergoeding betalen of een langere termijn in acht nemen.
Bij contracten voor onbepaalde tijd is opzegging in beginsel altijd mogelijk, maar dan moeten er veelal aan verschillende aanvullende vereisten worden voldaan, die afhankelijk zijn van de omstandigheden van het geval. De opzegging gaat in vanaf het moment van opzegging en er ontstaat geen ongedaanmakingsverbintenis, dit in tegenstelling tot ontbinding.
2. Overeenkomst ontbinden
Ontbinding is mogelijk wanneer de wederpartij tekortschiet in de nakoming van afspraken. Dat hoeft niet altijd de hoofdverplichting te zijn: in principe kan iedere tekortkoming tot ontbinding leiden, tenzij de fout te gering is. Vaak moet je de ander eerst officieel in gebreke stellen en een termijn voor herstel geven, behalve als nakoming blijvend onmogelijk is. Een overeenkomst kan geheel of gedeeltelijk worden ontbonden.
Ontbinding werkt niet terug, maar bevrijdt beide partijen van toekomstige verplichtingen. Wat al is geleverd moet worden teruggegeven of vergoed met een redelijke vergoeding. In de praktijk kan ontbinding vaak buitengerechtelijk met een schriftelijke verklaring. Accepteert de wederpartij dit niet, dan kun je ontbinding via de rechter vorderen. Ons team kan jou hierbij ondersteunen, zowel in de buitengerechtelijke fase als in een procedure.
Naast ontbinding kun je soms ook aanspraak maken op schadevergoeding. Schadevergoeding bij ontbinding ziet vaak op het negatieve contractsbelang: je moet worden gebracht in de situatie alsof de overeenkomst nooit was gesloten.
Let op: in contracten kunnen aanvullende of afwijkende regels over ontbinding staan. Het is dus altijd verstandig om eerst de overeenkomst goed te controleren.
3. Overeenkomst vernietigen
Een overeenkomst kan worden vernietigd als die tot stand is gekomen met een gebrek, bijvoorbeeld door dwaling, bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden. Vernietiging werkt terug: juridisch gezien wordt de overeenkomst behandeld alsof die nooit heeft bestaan.
Dat betekent dat reeds verrichte prestaties moeten worden teruggedraaid, omdat deze onverschuldigd zijn verricht. Kan dat niet, dan kan een redelijke vergoeding worden gevraagd. Daarnaast kun je in sommige gevallen alsnog schadevergoeding eisen op een andere juridische grondslag, zoals onrechtmatige daad.
Onvoorziene omstandigheden
Soms veranderen de omstandigheden zó ingrijpend (denk aan oorlog of een pandemie) dat het onredelijk is om het contract ongewijzigd te laten voortbestaan. In zulke gevallen kan de rechter op grond van art. 6:258 BW de overeenkomst aanpassen of beëindigen.
Daarvoor gelden wel voorwaarden:
- De omstandigheden zijn ontstaan ná het sluiten van de overeenkomst en waren toen niet voorzien.
- Er is in het contract geen regeling voor opgenomen.
- Voortzetting van de overeenkomst is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer aanvaardbaar.
Alleen de rechter kan een beroep op onvoorziene omstandigheden toewijzen.
Mag een boete bij beëindiging van een overeenkomst worden afgesproken?
Veel contracten bevatten een bepaling dat een partij bij voortijdige beëindiging of niet-nakoming een boete moet betalen. Zulke boetebedingen zijn in principe geldig (art. 6:91 BW), maar er gelden wel voorwaarden.
- In sommige gevallen is een schriftelijke bepaling verplicht in de overeenkomst.
- Een boete mag niet onredelijk bezwarend zijn. Als dat wel zo is, kan de bepaling nietig of vernietigbaar zijn.
- Een buitensporig hoge boete kan op verzoek worden verlaagd (art. 6:94 BW).
Een boetebeding kan dus een krachtig middel zijn om nakoming af te dwingen, maar de rechter kijkt wel kritisch of het evenwichtig en redelijk is. Onze specialisten adviseren je graag over de geldigheid en afdwingbaarheid van boetebedingen in jouw contract.
Heb je recht op schadevergoeding als de wederpartij niet nakomt?
Als de wederpartij zijn afspraken niet nakomt, kun je in veel gevallen schadevergoeding vorderen wegens wanprestatie naast de ontbinding. Daarvoor moet sprake zijn van een tekortkoming die aan de ander is toe te rekenen en waardoor je schade lijdt. Vaak is een ingebrekestelling nodig om de ander eerst in verzuim te stellen.
Schade kan bestaan uit gederfde winst, extra kosten of rente. Soms staat in het contract een boetebeding, dat in de plaats komt van – of aanvullend geldt naast – schadevergoeding. Belangrijk is dat de schade voldoende verband houdt met de tekortkoming; niet alles komt automatisch in aanmerking.
Wil je schadevergoeding vorderen of moet je jezelf daartegen verweren, dan kunnen wij helpen met het instellen van de eis tot schadevergoeding of het voeren van het verweer tegen een aanspraak.
Pellicaan Advocaten: jouw partner bij beëindiging en schadevergoeding
Onze specialisten staan voor je klaar met juridische ondersteuning op maat. Wij begeleiden je bij alle vraagstukken rondom het beëindigen van contracten en het verhalen of voorkomen van schadevergoeding.
Je kunt ons onder andere inschakelen voor:
- het beoordelen van jouw contract en algemene voorwaarden.
- het kiezen van de juiste beëindigingsroute.
- het voeren van overleg of onderhandelingen met de wederpartij.
- het vorderen of juist afwenden van schadevergoeding of een boete.
- het opeisen van schadevergoeding en – indien nodig – het voeren van een gerechtelijke procedure.
Staat jouw vraagstuk er niet tussen? Of heb je een andere vraag over onze dienstverlening? Wij gaan graag met je in gesprek.
Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek
Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Ons team staat voor je klaar.
Onze specialisten
